نگهداری و انبارداری صحیح کنسانتره؛ جلوگیری از کپک و افت کیفیت
بهترین کنسانتره هم اگر درست نگهداری نشود، کیفیتش را از دست می‌دهد. اصول ساده اما مهم انبارداری خوراک دام را بخوانید.
تغذیه گاو شیری در دوره انتقال؛ کلید سلامت و تولید بالای شیر
در تغذیه گاو شیری هیچ دوره‌ای به اندازه «دوره انتقال» حساس نیست. این دوره از حدود سه هفته قبل تا سه هفته بعد از زایش را شامل می‌شود. بیشتر بیماری‌های متابولیک گاو شیری در همین بازه رخ می‌دهند و مدیریت درست آن، تولید شیر در کل دوره شیردهی را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
چرا دوره انتقال این‌قدر مهم است؟
در روزهای نزدیک به زایش، اشتهای گاو کاهش می‌یابد، در حالی که بلافاصله پس از زایش نیاز او به انرژی، پروتئین و کلسیم به‌شدت بالا می‌رود. نتیجه این عدم تعادل، توازن منفی انرژی است؛ یعنی گاو برای جبران کمبود، از ذخایر چربی بدن خود استفاده می‌کند.
بیماری‌های رایج دوره انتقال
- کتوز: نتیجه برداشت بیش از حد چربی بدن؛ با کاهش اشتها و افت شیر همراه است.
- کبد چرب: معمولاً در گاوهای چاق هنگام زایش دیده می‌شود.
- تب شیر (هیپوکلسمی): کمبود کلسیم خون در روزهای اول پس از زایش.
- جفت‌ماندگی و جابه‌جایی شیردان: که اغلب با مشکلات تغذیه‌ای دوره انتقال مرتبط‌اند.
نمره وضعیت بدنی؛ نه چاق، نه لاغر
گاوی که بیش از حد چاق زایمان کند، پس از زایش اشتهای کمتری دارد و در معرض کبد چرب و کتوز است. گاو بسیار لاغر هم ذخیره کافی برای شروع شیردهی ندارد. هدف، رسیدن به نمره بدنی متوسط (حدود ۳ تا ۳٫۵ در مقیاس پنج‌تایی) هنگام زایش است.
تغذیه قبل از زایش (Close-up)
در سه هفته پایانی آبستنی، جیره باید شکمبه را برای جیره پرانرژی پس از زایش آماده کند:
- افزایش ملایم سهم کنسانتره برای سازگاری میکروب‌های شکمبه
- کنترل دقیق مواد معدنی جیره برای پیشگیری از تب شیر
- تأمین علوفه باکیفیت و تحریک مصرف خوراک
تغذیه بعد از زایش (Fresh)
پس از زایش، کنسانتره باید به‌تدریج افزایش یابد. افزایش سریع، خطر اسیدوز شکمبه را بالا می‌برد. الیاف مؤثر کافی، آب فراوان و خوراک تازه در آخور، مصرف ماده خشک را بالا نگه می‌دارد.
انتخاب کنسانتره باید متناسب با سطح تولید باشد. برای گاوهای پرتولید، کنسانتره سوپر تولید شیری و برای سطوح پایین‌تر، سایر کنسانتره‌های گاو شیری مناسب‌اند.
نکات مدیریتی کلیدی
- گاوهای تازه‌زا را در گروه جداگانه و با رقابت کمتر نگه دارید.
- دمای بدن، اشتها و تولید شیر را روزانه پایش کنید.
- از تغییرات ناگهانی جیره و جابه‌جایی‌های مکرر گروه پرهیز کنید.
- جیره را با کمک کارشناس تغذیه و بر اساس آنالیز علوفه تنظیم کنید.
جمع‌بندی
سرمایه‌گذاری روی تغذیه دوره انتقال، با کاهش بیماری و افزایش تولید در تمام دوره شیردهی جبران می‌شود. کارشناسان فراز دانه نیشابور آماده‌اند در تنظیم جیره گله شما همراهتان باشند.
سوالات متداول
دوره انتقال در گاو شیری چه زمانی است؟
از حدود سه هفته قبل تا سه هفته بعد از زایش را دوره انتقال می‌نامند.
چرا گاو تازه‌زا دچار کتوز می‌شود؟
چون نیاز انرژی پس از زایش از مصرف خوراک بیشتر است و گاو برای جبران، چربی بدن را با سرعت زیاد مصرف می‌کند.
بعد از زایش کنسانتره را چقدر سریع افزایش دهیم؟
افزایش باید تدریجی و طی چند هفته باشد تا شکمبه سازگار شود و خطر اسیدوز کاهش یابد.